“Thời điểm mới thành  lập tỉnh, Đắk Nông như phần đuôi của con rắn bị chặt làm đôi. Sự yếu kém về nhiều mặt của Đắk Nông khiến cho nhiều người e ngại Đắk Nông khó vươn lên được. Nhưng qua 5 năm hình thành và phát triển (2004- 2008), Đắk Nông hôm nay đã lột bỏ được chiếc áo cũ kỹ ngày nào để khoác trên mình một chiếc áo mới”, anh Dương Minh Châu, chuyên viên Phòng Kinh tế thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Đắk Nông, đã bộc bạch như vậy khi nói về sự đổi thay của Đắk Nông. Quả thật, nếu có dịp đến Đắk Nông trong những ngày này, những ai đã từng đến Đắk Nông 5 năm trước hẳn đều cảm nhận được ở Đắk Nông đang có sự “thay da đổi thịt” trên mọi bình diện.

“Thay da đổi thịt”

Trở lại Gia Nghĩa – thủ phủ của tỉnh Đắk Nông sau lần đầu tiên đến đây cách đây 5 năm, chúng tôi đã ngỡ ngàng bởi sự đổi thay mạnh mẽ của một tỉnh, mà 5 năm trước  được liệt vào danh sách tỉnh nghèo nhất nước. So với các tỉnh bạn  như Đắk Lắk, Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai…, Đắk Nông đến nay vẫn chỉ là một tỉnh đàn em “sinh sau đẻ muộn”, nhưng nếu so với xuất phát điểm của 5 năm về trước thì sự đổi thay của Đắk Nông  thật đáng ghi nhận.

“Lúc mới tách tỉnh, dù mang tiếng là thủ phủ của Đắk Nông nhưng thị xã Gia Nghĩa còn rất nghèo nàn. Buổi tối, đến 8 giờ là đường xá vắng hoe. Buổi sáng để tìm được một quán ăn sáng là đỏ cả con mắt. Hạ tầng giao thông thì chỉ có vài con đường được tráng nhựa… Còn Gia Nghĩa hôm nay quán xá mọc lên như nấm, các dịch vụ vui chơi giải trí cũng bắt đầu hình thành. Đường giao thông hầu như đều đã được bê tông hóa…”, anh Dương Minh Châu, nhớ lại.

Đổi thay nhận thấy đầu tiên khi đến Đắk Nông là sự phát triển mạnh mẽ về cơ sở hạ tầng. Giao thông có quốc lộ 28, đường Hồ Chí Minh đoạn qua địa bàn tỉnh đang được nâng cấp mở rộng và gấp rút hoàn thành. Các tuyến đường nội thị như đường Dam’Bri (đường vào khu hành chính mới của thị xã Gia Nghĩa), đường Bắc Nam… cũng đang được xây dựng. Toàn tỉnh, đến cuối năm 2008 đã nhựa hóa được 48,3%  đường tỉnh, 50% đường huyện và 40% đường vào buôn, bo.

Đưa tay chỉ hàng loạt công trình “hoành tráng”  còn thơm mùi vôi mới như Trung tâm hội nghị tỉnh, trụ sở bưu điện tỉnh, Sở điện lực, Sở tài chính, Bệnh viện đa khoa tỉnh…, anh Châu nói: “Lúc mới thành lập tỉnh, cả thị xã Gia Nghĩa chỉ có vỏn vẹn một công trình hơi được được, đó là khách sạn Thông Xanh. Sau khi tách tỉnh, chính quyền mới trưng dụng nơi đây làm trụ sở tỉnh ủy, sau khi xây dựng trụ sở tỉnh ủy lại dùng nơi đây làm trụ sở UBND tỉnh đến ngày hôm nay.”

Để minh chứng thêm cho sự “thay da, đổi thịt” của Đắk Nông, anh Châu đưa chúng tôi vòng quanh khu vực thuộc phường Nghĩa Trung (thị xã Gia Nghĩa), nơi được “mệnh danh” là Phú Mỹ Hưng của Đắk Nông. Nói Phú Mỹ Hưng thì hơi quá nhưng quả thực tại những con đường còn chưa được đặt tên ở phường này, hàng loạt nhà lầu, biệt thự  khang trang san sát mọc lên. Đây chính là kết quả của quá trình đô thị hóa, biến những gia đình  nông dân quanh năm tay lấm chân bùn trở thành tỷ phú nhờ đất đai lên giá của tỉnh Đắk Nông .

Nhận xét về sự thay đổi 5 năm của Đắk Nông, ông K’Bôt, Trưởng Ban dân tộc tỉnh Đắk Nông – người sống ở Gia Nghĩa từ trước giải phóng, nói: “Năm năm trước đây, cả Gia Nghĩa làm gì có được ngôi nhà cao tầng nào, còn hiện nay nhà cao tầng, biệt thự mọc lên rất nhiều. Còn ở các huyện, đường, trường, trạm y tế cũng đã được đầu tư rất nhiều. Đó chính là sự đổi thay mà ai cũng nhận thấy được.”

Cú nhảy của 5 năm

Năm năm, khoảng thời gian không dài để vực dậy một địa phương đứng vào hàng nghèo nhất nước. Tất cả những gì đạt được hôm nay đều này xuất phát từ trăn trở canh cánh của những người lãnh đạo tỉnh, là làm thế nào phải đánh thức, phải khơi dậy tiềm năng, nếu không nghèo sẽ mãi hoàn nghèo. Những quyết sách đúng đắn đã được hình thành như tận dụng nguồn đất chất lượng cao cho cây công nghiệp hàng hóa và nguồn lao động dồi dào. Ưu đãi đầu tư khai thác nông nghiệp, cây công nghiệp… 

Qua 5 năm, Đắk Nông đã cơ bản tạo được những bước tiến quan trọng trên nhiều  lĩnh vực. Về thu hút đầu tư, từ năm 2004 đến năm 2008, Đắk Nông đã có 250 dự án đăng ký đầu tư với tổng vốn đăng ký 30.903 tỷ đồng, trong đó có 78 dự án đã đi vào hoạt động với vốn đầu tư 1.042 tỷ đồng, 35 dự án đang trong giai đoạn xây dựng cơ bản với tổng vốn đầu tư 23.499 tỷ đồng.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt trên 15%, trong đó nông lâm nghiệp tăng 9,1%, công nghiệp xây dựng tăng 42,3%, dịch vụ tăng 16%. Đáng chú ý nhất là những năm qua do yếu tố sản lượng nông nghiệp tăng khá, giá cà phê tăng mạnh nên thu nhập bình quân đầu người tăng lên đáng kể, đến cuối năm 2008, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 12,84 triệu đồng/người/năm. Tổng vốn đầu tư xã hội tăng bình quân hàng năm 54%, riêng năm 2008 tổng mức đầu tư xã hội ước đạt 7.187 tỷ đồng. Nguồn thu ngân sách tăng bình quân hàng năm 36,22%, trong đó riêng năm 2008, tổng thu ngân sách đạt 500 tỷ đồng (năm 2004 thu ngân sách 70 tỷ đồng).

Về giáo dục, từ nhiều năm qua, mạng lưới trường học của Đắk Nông không ngừng được mở rộng (đến năm 2008 đã có 281 trường, tăng 50% so với năm 2004); trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở đã đã phủ đến tận xã phường, kể cả vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đắk Nông có nhiều công trình thuỷ điện đã được triển khai với quy mô lớn như thủy điện Đăk R’til công suất 141MW với vốn đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng; thủy điện Buôn Tua Sah công suất 84M, vốn đầu tư hơn 2000 tỷ đồng; thủy điện Đồng Nai 5, công suất 140 mW, vốn đầu tư 3.600 tỷ đồng; thủy điện Đồng Nai 3,4 có công suất 520 MW, tổng vốn đầu tư 9.412 tỷ đồng… Đây là những công trình có ý nghĩa rất quan trọng đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt cho toàn tỉnh Đắk Nông.

Tiềm năng đang chờ  đánh thức

Đắk Nông hôm nay dù đã có một sự chuyển mình mạnh mẽ, nhưng đó dường như mới chỉ là bước khởi đầu cho một sự phát triển. Với địa thế nằm trong tam giác phát triển của ba nước Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) đang được Chính phủ của 3 nước kêu gọi đầu tư với nhiều chính sách thông thoáng, Đắk Nông được đánh giá là một tỉnh có nhiều tiềm năng cho phát triển.

Về thủy điện, Đắk Nông đã quy hoạch nhiều  dự án thủy điện với tổng công suất dự kiến lên đến hơn 1.500 MW.  Đặc biệt Đắk Nông được xem là cái nôi về tài nguyên khoáng sản bôxít, với trữ lượng dự báo khoảng 5,4 tỷ tấn, trữ lượng thăm dò 2,6 tỷ tấn. Hiện nay, Chính phủ đang đẩy mạnh việc xúc tiến đầu tư, đã có nhiều đối tác nước ngoài đến khảo sát, thăm dò, xin hợp tác, dự kiến đến năm 2010 dự án khai thác bôxit, luyện Alumin sẽ đi vào hoạt động với sản lượng dự kiến lên đến 1  triệu tấn sản phẩm/năm. Đặc biệt, Đắk Nông có quỹ đất gần 90.000 ha dự kiến  để phát triển tạo thành các vùng sản xuất cây công nghiệp tập trung cung cấp nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến nhưng vẫn chưa được khai thác sử dụng.

Tiềm năng nhiều bao nhiêu thì nỗi lo âu làm thế nào để đánh thức tiềm năng đó tăng lên bấy nhiêu. “Thế mạnh lớn nhất làm thay đổi diện mạo của Đắk Nông trong thời gian tới là du lịch và khai thác tài nguyên khoáng sản bôxít. Tuy nhiên, vấn đề nên hay không thai thác bôxít gần đây lại đang được bàn vào, bàn ra rất nhiều. Nếu nguồn tài nguyên này không được khai thác thì e rằng Đắk Nông sẽ khó cất cánh được”, ông Hoàng Công Thắng, Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Đắk Nông, trăn trở. Còn về du lịch, theo ông Thắng, Đắk Nông là địa phương có tiềm năng rất lớn, với hơn 380.000 ha rừng cùng nhiều danh lam thắng cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp như thác Trinh Nữ, thác Dray H’Linh, thác Diệu Thanh, thác gấu, thác Chuông, thác Ngầm trong trong núi, thác Liêng Nung, Đăk Glun; khu du lịch bảo tồn thiên nhiên Nam Nung, Tà Dùng và thảo nguyên nhỏ Trảng Ba Cây… Thời gian qua, mặc dù tỉnh đã dùng ngân sách hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng một số điểm du lịch và tích cực kêu gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến để “đánh thức” những tiềm năng này, nhưng đến nay vẫn chưa có điểm du lịch nào được đầu tư một cách đúng nghĩa.

Ngày 1/1/2009, Đắk Nông sẽ làm lễ kỷ niệm 5 năm ngày thành lập tỉnh. Nếu có dịp, mời bạn một lần về thăm Đắk Nông để chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày của một vùng đất trẻ. Đến Đắk Nông chắn chắn bạn sẽ bị cuốn hút bởi những dòng thác bạc chảy về sông Sêrêpôk tạo nên nét đặc trưng hùng vĩ của núi rừng Tây Nguyên. Đến Đắk Nông, bạn còn được tận hưởng bầu không khí trong lành, ấm áp bởi tình người phố núi. Đắk Nông đang dang tay đón chào các bạn.